Kazdağı’ndaki Halilağa Bakır Madeni için verilen işletme izni mahkeme kararıyla iptal edildi. Ancak Cengiz Holding’e bağlı şirket, yeni izinle madencilik faaliyetlerini sürdürmeye devam ediyor.

Çanakkale 2. İdare Mahkemesi, Kazdağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Koruma Derneği ve dernek başkanı Süheyla Doğan Ünal tarafından Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’ne karşı açılan davada, Halilağa Bakır Madeni projesine verilen işletme iznini iptal etti. Madenci şirket, davayı kaybedeceği ortaya çıkınca yeni bir işletme izni almıştı. Bu izne de dava açıldı ancak şirket bu davalar süreci boyunca çalışmalarına hız kesmeden devam ediyor.

Kararın mürekkebi kurumadan madene yeni işletme izni verildi

Madene ilk verilen işletme iznine karşı açılan davada mahkeme 9 Ocak 2025 tarihinde işletme izninin yürütmesinin durdurulmasına karar vermişti. Mahkemenin yürütmeyi durdurma kararının ardından işletmenin mühürlenmesi ve faaliyetin durdurulması beklenirken, maden faaliyetine devam etmiş, Çanakkale’deki çevre ve meslek örgütlerinin mahkeme kararının uygulanması için Çanakkale Valisi ile yaptığı görüşmede, madene yeni bir işletme izni verilerek çalışmasını sürdürmesinin sağlandığı ortaya çıkmıştı. Bu durum, ilk iznin mahkemece iptal edilmesine rağmen projenin yeni bir idari işlemle kesintisiz şekilde yoluna devam etmesine olanak sağladı.

Altın madencilerini panikleten karar

ÇED’i yapılmamış bir alanda madencilik için işletme izni verilemeyeceğine yönelik mahkeme kararını eleştiren Altın Madencileri Derneği Başkanı (AMD) Başkanı Hasan Yücel bu kararın tüm ülkedeki altın işletme ruhsatlarını tartışmalı hale getirdiğini ileri sürmüştü. Yücel, “Türkiye’de faaliyet gösteren yaklaşık 4 bin maden sahasının kapısına kilit vurulabilir” diye ülkedeki en az dört bin madenin aynı şekilde ÇED izni dışında verilen işletme izni ile çalıştığını itiraf etmişti.

İlk iznin hukuksal süreci

İlk işletme izninin dava süreci 27 Aralık 2025 tarihinde davacıların duruşma talebinden vazgeçmesi ve dosyanın incelenmeye alınmasıyla hız kazandı. Yargılama sırasında Mahkeme, 27 Şubat 2025 tarihinde yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verdi. Bu karar doğrultusunda hazırlanan ve 6 Ağustos 2025 tarihinde Mahkemeye sunulan bilirkişi raporu, işletme izin sınırları ile ÇED alanları arasındaki uyumsuzluğu somut verilerle ortaya koydu.

Bilirkişi raporunda öne çıkan maddeler

Bilirkişi raporunda öne çıkan maddeler, sahadaki fiili durumun yasal izinlerle örtüşmediğini kanıtladı:

• Ruhsat sahası içerisinde, ÇED raporunda tanımlanmayan yaklaşık 11 hektarlık bir şantiye alanının inşa edildiği ve bu alanın 10.50 hektarlık kısmının tamamen ÇED sınırları dışında kaldığı tespit edildi.
• ÇED raporunda belirlenen ünitelerin dışında, yaklaşık 1.6 hektarlık bir alana hafriyat döküldüğü, bu dökümün 0.60 hektarlık kısmının ÇED sınırı dışında, geri kalanının ise ÇED sınırları içerisinde olmasına rağmen “Sağlık Koruma Bandı” ve tanımlanmamış alanlarda kaldığı belirlendi.
• Hafriyat dökülen bu alanların aslında tarım arazisi olduğu ve tarım dışı kullanım izninin alınması gerektiği not edildi.
•  Projenin açık işletme yöntemiyle çalışacağı, bu nedenle maden işletme projesinde galeri ağzı bulunmadığı, tüm yer üstü tesislerinin ise ÇED onaylı olması gerektiği vurgulandı.

Bu raporu kararına dayanak yapan mahkeme yılın son günü, 31 Aralık 2025 tarihinde oy birliğiyle verdiği kararın gerekçesinde maden işletme izni verilebilmesi için ÇED izninin temel bir zorunluluk olduğunu hatırlattı. İşletme izni verilen alanın ÇED süreci içerisinde değerlendirilmiş alanlarla tam olarak uyuşması gerektiği, ÇED sahası dışına taşan bir işletme izninin düzenlenemeyeceği ifade edildi. Mahkeme, ÇED incelemesinden geçmemiş bir alanın işletme iznine dahil edilmesinin hukuken kabul edilemeyeceğini hükme bağlayarak işlemi iptal etti.

Kazdağı Derneği: Şirkete yeni izin verilse de eskisinin iptali önemli

Mahkeme kararını değerlendiren Kazdağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Koruma Derneği yaptığı açıklamada davayı kaybedeceğini anlayan şirketin yeniden işletme izni alsa da bu kazanım oldukça önemli olduğu dile getirildi. Açıklamada şu ifadelere yer verildi: “Mahkemenin kararı, şirketin usulsüzlüklerini ve Ruhsatı düzenleyen Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü yetkililerinin de nasıl şirketler yararına çalıştıkları ortaya çıkarmıştır. 

Yeni izne açılan dava devam ediyor

Bu karar, tüm maden işletme izinleri açısından önemli bir karardır. ÇED izni alınmayan alanlara işletme izni verilemeyeceği ortaya çıkmıştır. Usulen köylüler tarafından açılan şirkete verilen yeni işletme izni ve işletme ruhsatı iptal davaları da devam etmektedir. Ayrıca şirket ve kurumlar hakkındaki Suç Duyurusu Dosyamız da devam etmektedir.”

Şimdi ne olacak?

Şirket, geçen yıl ilk iznin yürütmesinin durdurulmasının ardından MAPEG’den yeni izin aldığı için bu mahkeme kararının madenin faaliyetine herhangi bir etkisi olmayacak. Gözler madene verilen ikinci işletme iznine açılan davanın sonucuna çevrildi.

Evrensel